WWW'dan GGG'ye...

Son günlerde yazili  ve görsel basinda 3G'den sikça geçmektedir.TV de Vestel sirketinin bir yetkilisi bilgisayarlarindaki donanimi GGG'ye göre düzenledikleri gibi bir beyanat verdi. Bir iletisim sistemi oldugu ilan edilen 3G nedir?Söylenenlere göre,sistemin teknik alt yapisi tamamlandiktan sonra,tüm internet erisimleri ve iletisim sistemimiz bu yeni teknolojiye baglanmis olacaktir.Hürriyetin teknoloji penceresine yansittigimiz bu makalede,GGG siteminin ne oldugu,nereden çiktigi ve ne gibi degisimler meydan getirecegi anlatilacaktir.

 Teknolojideki tüm yenilikler fizik,kimya,biyoloji deki buluslara dayandirilarak gerçeklestirilir.Örnegin tranzistörlerin kesfi toplum yasaminin tüm katmaninda inanilmaz degisimlere sahne olmustur.Dünya küçülmüs,küresellesme siyaset ve ekonomi sahnesinde boy göstermistir.Yazili kültürü dijital kültüre dönüsmeye baslamis.Günümüzde yaygin olarak kullanilan WWW(World Wide Wep) erisim sistemi bulunmus,sosyal,ekonomik,siyasi yasam kendisini bu sisteme göre tanzim etmis, isler birden bire kolaylasivermistir.GGG veya 3G,WWW  yerini alacak ve günlük yasantimiz,aklimizin alamayacagi boyutlarda   etkileyecektir.GGG'yi anlamak için WWW'nin nasil meydana getirildiginin çok kisa bir öyküsünü dinlemek gerekir.

2008'de CERN (European Organization for Nuclear research) Cenevre yakinlarinda Avrupa ülkelerinin ortak girisimleri ile kurulan bir nükleer arastirma merkezidir;Avrupa bilim ve teknolojisinin amiral gemisidir. Bu merkezde 2008 de tüm zamanlarin en pahali(5-6 milyar dolar.Gerçekten çok büyük para) ve en iddiali fizik deneyi gerçeklestirilecektir.Büyük Proton Hizlandiricisinda (lhc="Large" Hadron Collider) isik hizina yakin hizlarda hareket eden  protonlar alin alina çarpistirilacaktir.Evren plazma fazini sürerken isik kümesi içinde yogunlasan nötron ve protonlarin böylesine yüksek hizlarda alin alina çarpisarak tekrar kendisini meydana getiren parçaciklara ve isik enerjisine dönüstügü düsünülmektedir.Dolayisiyla deneyi,büyük patlamanin,yani yaradilisin,çok çok küçük bir bölümünün tekrari olarak kabul etmek mümkündür.Çapi bir metrenin katrilyonda biri kadar küçük olan protonlar 7 TeV gibi inanilmaz hizlara yükseltip alin alina çarpistiracak teknolojiyi gelistirmek,insan aklinin ve yeteneginin bu günkü sinirlarini belirler.Böyle bir teknolojik hassasiyet ve kalite yalniz proton-proton çarpismasi ile sinirli kalmayip diger teknolojileri de etkisi altina alacaktir.Bu hizda hareket eden protonlarin enerjisi durgun kütle enerjisinin tam 14.000 katidir.

 CERN' de daha düsük enerjilerdeki çarpismalara ait bilgileri elektronik ortamda islemek için tasarlanmis algoritmalar,bugün WWW (World Wide Web) olarak bilinen erisim sistemini meydana getirmistir.Bu önemli bilgi islem sistemi CERN arastirmacilarindan Tim Barners ve Lee tarafindan gelistirilmistir.Bilgi teknolojileri için önemli bir asama olan WWW erisim sistemi,yukarida boyutlarini kabaca açikladigimiz LHC deneyleri sonucu elde edilen bilginin islenmesi asamasinda çok ciddi degisimlere ugrayacaktir.Çarpisma sonucu elde edilen bulgularin anlamli dijital bilgiler üreten merkezlere,isik hizina yakin hizlarda yöneltilmesi yeni bir bilgi sebekesini ortaya çikaracaktir DATA GRID olarak bilinen bu proje,CERN ile birlikte Avrupa Birligi'nin diger bilgi teknolojilerindeki uzman kuruluslarinca yürütülmektedir.Büyük bir olasilikla 2008'dan sonra WWW yerini GGG erisim sistemine birakacaktir.

2008 yi1inda gerçeklestirilmesi tasarlanan proton-proton çarpismalarini sonuçlarini saptayacak dev detektörlerde senede ortalama 10 milyon Gigabyte bilgi birikecektir.Bu 20 milyon CD-ROM'un içerdigi bilgiye denktir.Böylesine kapsamli bir bilgi selinin analizi bugün mevcut hesap gücünün çok üstündedir.Gelismis ülkelerde 10000 kadar bilim insani,bu olaganüstü bilgi okyanusunun içerdigi doga gizemlerini ortaya çikaracak anlamli bilgiler elde etmenin yöntemi üzerinde çalismaktadirlar.Dayandirilan strateji,yüzlerce üniversite ve arastirma kurumundaki 10 binlerce bilgisayar ve bellegi iletisim teknolojileri kullanarak koordineli bir sekilde yönetmektir.Bu amaca yönelik olarak CERN bünyesinde bir açik laboratuar kurulmustur.Enterasys, Networks, Intel ve KPNQ West gibi enformasyon teknolojisinin dev sirketleri ciddi fonlar ayirarak CERN ile isbirligi halinde Data Grid projesi için çalismaktadirlar.Projesi amaci GGG erisim sistemini olusturmaktir.GGG gerçeklestiginde meterolojistler daha güvenli tahminler yapabilecek,kisa zaman araliklari için dahi olsa atmosferik olaylarin belli bir boyutta kontrol altina alabilmenin kosullari bulunabilecek,tip arastirmalari daha derinlere inebilecek,biyoteknolojide ise yeni ufuklar açilacaktir.

CERN'de yerin 100 metre altina kazilmis 27 km uzunlugundaki dairesel tünel,simdiye kadar hiçbir hizlandiricida ulasilamamis bu çok yüksek enerjiye ulasmak için kullanilacaktir.Enerjisi 7 TeV olan proton demetini çevresi 27 km. olan dairesel yörüngede tutacak manyetik alan siddetine,simdiye kadar hiçbir hizlandiricida ulasilamamistir.Hava yastiklari üzerinde adeta uçan,çok hizli trenlerde bile,böylesine yüksek bir manyetik alan siddeti yoktur.Dolayisiyla LHC (Büyük Proton Hizlandirici) yalniz bilimsel açidan degil,teknoloji ve mühendislik açisindan da hassasiyet ve kalitenin doruk noktasidir.

 Hizlandirilmis proton demetini bükerek dairesel yörüngede hareket etmeye zorlayan manyetik alan,süper iletken kablolardan yapilmis elektromiknatislar kullanilarak elde edilecektir.Yukarida belirttigimiz gibi,7 TeV(ev="elektron" bir elektronun bir voltluk gerilim altinda kazandigi kinetik enerjidir.TeV ise bunun trilyon katidir.) volt enerjisine sahip protonlari,ancak 8,3 Tesla siddetinde bir manyetik alan dairesel yörüngede tutabilir;bu yerküre manyetik alaninin 100.000 katina denktir.Böylesine yüksek manyetik alan siddeti ancak 12.000 amperlik elektrik akimi ile saglanir.Herhangi bir iletkenden 12.000 amperlik akim geçirmek kolay degildir.Bu siddette bir akim,ancak süper iletken kablolarin -271 santigrat sicakliktaki sivi helyum banyolar içine yerlestirilmesi ile elde edilir.Görüldügü gibi,LHC deneyleri yüksek gerilim mühendisligi düsük sicakliklar ve malzeme bilimlerinde çok ciddi ilerlemelere ve yeni know-how'larin elde edilmelerine neden olacaktir

LHC' de hizlandirilmis proton demetini bir ipe dizilmis tespih tanelerine benzetmek mümkündür.Isik hizina yakin hizlarda hareket eden protonlar  saniyede 800 milyon kere çarpisacaklardir.Çarpismadan sadece milyonda biri deneyin ilgilendigi bilgileri verecektir.Bu sira disi bilgi yayilma hizini kontrol ederek çarpisma sonrasi elde edilen fotografi,dijital bilgiye ,yani anlamli bilgiye GGG  dönüstürecektir.Simdi bilgisayarinizin basinda WWW erisim sistemini kullaniyorsunuz.Bunun GGG'ye dönüstügünü farz etseniz bilgiye erisim hizinizi akliniz alamaz.Binlerce CD-ROM 'a yüklü bilgileri saniye mertebsinde bir zaman araliginda analiz edebilirsiniz.Tüm yazilim,yani soft  ware,bambaska  bir sekil alacaktir.Sadece Dünyayi degil tüm bir evreni yeterli yaziliminiz varsa ekraniniza tasiyabileceksiniz.Olacaklari hayal dahi edemiyorum.